Ngành điều Việt: Không thay đổi dứt khoát là thua

Dù giá trị xuất khẩu lên tới 3 tỷ USD nhưng ngành điều Việt Nam đang đứng trước nhiều mối đe doạ…

Ngành điều Việt: Không một sốh tân dứt khoát là thua

Hội nghị phát triển ngành điều bền vững gắn có chuỗi giá trị toàn cầu diễn ra cuối tuần qua.

Phát biểu ở Hội nghị phát triển ngành điều bền vững gắn có chuỗi giá trị toàn cầu diễn ra cuối tuần qua, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Nguyễn Xuân Cường cho hay, dù xuất khẩu lên tới 3 tỷ USD nhưng ngành điều Việt Nam đang đứng trước nguy cơ đe doạ.

Mất cân đối vô lý

Dẫn chứng số liệu từ Tổng cục Thống kê, ông Nguyễn Hồng Sơn, Cục trưởng Cục Trồng trọt, cho hay, sau 28 năm (1988-2016) tham dự xuất khẩu, ngành điều Việt Nam không ngừng phát triển lớn mạnh, chiếm lĩnh được phân khúc địa cầu. Từ năm 2006 đến nay, Việt Nam trở thành quốc gia xuất khẩu nhân điều lớn nhất địa cầu.

Tuy nhiên, ngành điều đang đối diện có nhiều thách thức, gặp khó. Diện tích điều của Việt Nam giảm liên tục trong 8 năm từ 2007 đến năm 2015, và từ năm 2016 có dấu hiệu bình phục.

Về năng suất, từ năm 2008 đến năm 2013, năng suất điều của chúng ta luôn duy trì ở mức thấp dưới 10 tạ/ha. Kể từ năm 2014 khi cây điều được quan tâm, thâm canh, đã đưa năng suất lên 12 tạ/ha. Tuy nhiên, năm 2016 do hạn hán và năm 2017 do dịch bệnh đã keo năng suất xuống còn 7,55 tạ/ha.

Về sản lượng, năm 2016 đạt 303.984 tấn, giảm 48.000 tấn so có năm 2015. Năm 2017 là 214.363 tấn, giảm 94.906 tấn so có năm 2016.

Có rất nhiều lý do dẫn đến năng suất giảm. Theo phân tách của ông Sơn, thứ nhất là do thời tiết, mùa khô cuối năm 2016 và đầu năm 2017 đã xuất hiện cơn mưa trái mùa trùng vào thời điểm cây ra hoa, thụ phấn, đã làm ảnh hưởng đên thu phân và đậu trái cây.

Bên cạnh đây, sản xuất điều phân tán, trình độ thâm canh chưa cao, qui mô điều già cỗi cần tái canh chiếm mật độ lớn. Cơ cấu giống điều chưa thích hợp cũng là 1 trong một số lý do khiến năng suất, sản lượng điều giảm.

Thừa nhận thực ở trên, Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường nói dù xuất khẩu lên tới 3 tỷ USD nhưng ngành điều Việt Nam đang đứng trước nguy cơ đe doạ.

Cụ thể, liên tục có tiên liệu trong một số năm tới nhu cầu tiêu dùng điều sẽ tăng 6-8%, nhưng nguồn cung không cung cấp được, tiên liệu chỉ tăng 3,5%.

“Sự mất cân đối là vô lý. 10 năm gần đây, qui mô điều liên tục đi xuống, năng suất từ 1,1 tấn/ha có thời điểm giảm còn 0,75 tấn/ha, diện tích lớn mà chỉ tự chủ được trên 30%. Phải chăng cây điều, ngành điều không còn quyến rũ, hay chúng ta không biết khiến cho ngành điều quyến rũ?”, Bộ trưởng đặt câu hỏi và nhấn mạnh rằng, vấn đề mất cân đối này gắn có bức tranh biến đổi khí hậu và nếu không có tổ chức tốt, không có sự vào cuộc từ Chính phủ, doanh nhân, người dân thì ngành điều sẽ đi xuống.

Trong khi đây, chuyên gia phân tách phân khúc ngành điều Lê Văn Liên cho rằng, doanh thu xuất khẩu là 3 tỷ USD nhưng con số giá trị tăng thêm có về rất ít. “Việt Nam muốn thành thủ phủ của ngành điều thì phải có chính sách phân phối hàng rõ ràng hơn từ cơ quan quản lý và sự quyết tâm thực thi Bên cạnh đây”, ông Liên bình luận.



Không một sốh tân dứt khoát là thua

Cũng ở hội thảo, nhiều chuyên gia, công ty đã bàn và đưa ra một số biện pháp cho ngành điều Việt Nam.

Tổng giám đốc Tập đoàn PAN, ông Nguyễn Khắc Hải cho rằng, để tháo gỡ gặp khó, tồn ở của ngành điều, quan trọng nhất là câu chuyện đầu vào nguyên liệu và đầu ra sản phẩm.

Đối có đầu vào nguyên liệu, theo ông Hải, để chủ động được đầu vào cần phải phát triển theo hình thức là tái canh. Theo đây, phải tìm ra phương thức tái canh làm sao người nông dân, một số mắt xích khác cộng tham dự vào tái canh.

Ví dụ, tổng qui mô điều Bình Phước 180.000 ha, 80% được trồng từ hạt, không qua chọn giống, năng suất thấp. Tỷ lệ cây già cỗi chiếm 30%, tương đương 60.000 ha. Chi phí tái canh cho 1ha điều năm Thứ nhất rơi vào 30 triệu đồng, năm sau đắt hơn. Trong 3-4 năm đầu, sẽ không có lương từ tái canh.

Tuy nhiên, nếu người nông dân tái canh thì có khả năng hoàn vốn là sau 1 năm, năng suất tăng lên 2,4 tấn/ha, lương tăng gấp đôi, từ 35 triệu đồng lên đến 76,4 triệu đồng, đạt dao động 900 tiệu đồng/năm.

“Hiệu quả kinh tế này đủ lớn để thuyết phục người nông dân tái canh”, ông Hải nhấn mạnh.

Theo Tổng giám đốc Tập đoàn PAN, chương trình tái canh cần thực hiện theo phương án “vết dầu loang, cuốn chiếu”. Với 30% qui mô nguyên liệu điều già cỗi, tái canh sẽ thực hiện từ một số cây này, và làm cuốn chiếu dần dần, cứ bởi thế tái canh tất cả cả nước trong 20 năm.

Tuy nhiên, để thực hiện tái canh, cần nguồn vốn, nhân lực từ xã hội. Cụ thể, 1 công ty tham dự thì khó, nhưng nếu có được đồng tâm từ công ty khác, mắt xích khác, cụ thể là người nông dân, Chính phủ, World Bank thì tìm được nguồn tài trợ trang trải giá thành tái canh ban đầu.

Còn theo ông Nguyễn Duy Hưng, Chủ tịch PAN Group, để tái canh thành công chúng ta cần nhất là phải đưa khoa học kỹ thuật vào sản xuất cây giống trên cơ sở nền móng cây điều Việt Nam giai đoạn này được phân tách có chất lượng tốt nhất địa cầu và kỹ thuật thuỷ lợi vào tưới tiêu. Cùng có nguồn tài chính, kỹ thuật cây giống, kỹ thuật tưới, bón phân triển khai trên vùng đất có sẵn nguồn nhân lực ở chỗ của nước ta kết hợp có việc làm chủ phân khúc tiêu thụ và tham dự phân khúc hàng hoá địa cầu sẽ có lại tương lai ngành điều Việt Nam.

“Đây chính là bước đi cần thiết để chúng ta phát triển bền vững ngành điều Việt Nam, để không chỉ chiến thắng khi tranh đua trong ngành điều mà còn có thể tranh đua có một số ngành hạt khác trên địa cầu”, ông Hưng cho biết.

Cũng nói về biện pháp, ông Nguyễn Văn Thanh – Chủ tịch Hiệp hội điều Việt Nam (Vinacas) cũng kiến nghị thêm về việc thi công vùng nguyên liệu và đặc trưng là quan tâm hơn đến chế biến sâu sản phẩm.

“Bộ trưởng nói 5-10 năm tới kim ngạch xuất khẩu lên tới 5 tỷ USD, năm nay 3,2-3,5 tỷ USD nên mục tiêu không có gì là khó. Nhưng có điều ở trung tâm mua sắm mình nhập về phân phối 20 USD trong khi xuất khẩu chỉ hơn 10 USD. Không chế biến sâu thì dứt khoát là thua”, ông Thanh khẳng định.

Bạn đang xem trên trang web khudothivanphucvn.com